Verschil tussen contextuele therapie en systeemtherapie

Waarom deze vraag vaak opkomt

Veel mensen zoeken pas hulp als ze al van alles geprobeerd hebben. De spanning in het gezin blijft terugkomen, je voelt je verantwoordelijk voor iedereen om je heen, of je merkt gevoelens op waarvan je de oorsprong niet kunt plaatsen. Dan kom je al snel termen tegen als systeemtherapie en contextuele therapie, zonder dat duidelijk is wat het onderscheid is.

Beide manieren van werken hebben hetzelfde uitgangspunt: je klachten staan niet los van de mensen om je heen. Wie je bent en hoe je reageert, is gevormd in relaties. Het verschil zit in hoe ver terug er wordt gekeken en waar de nadruk ligt.

• Spanningen in je relatie of gezin die steeds in dezelfde vorm terugkeren
• Het gevoel dat je moet kiezen tussen trouw aan je familie en je eigen leven
• Zorgen voor iedereen, maar jezelf steeds achteraan zetten
• Het idee dat iets zich herhaalt wat je ook bij je ouders of grootouders zag

Waar systeemtherapie naar kijkt

Systeemtherapie richt zich op het systeem waar je nu in leeft: je gezin, je relatie, soms een werkomgeving. De aandacht gaat naar interactie en communicatie. Wie reageert op wie, welke rollen zijn er ontstaan, en hoe houden mensen samen ongewild een probleem in stand?

Het idee daarachter is dat een klacht zelden van één persoon is. Als de manier waarop mensen op elkaar reageren verandert, verandert er vaak ook iets aan de klacht. Gesprekken vinden daarom regelmatig plaats met meerdere betrokkenen tegelijk.

Waar contextuele therapie naar kijkt

Contextuele therapie is ontwikkeld door de Hongaars-Amerikaanse psychiater Ivan Böszörményi-Nagy. Ook hier staan relaties centraal, maar de blik reikt verder dan het heden: naar het gezin waarin je opgroeide en naar wat daar is doorgegeven. Vandaar de term intergenerationeel, oftewel: over generaties heen.

Kernbegrippen zijn loyaliteit, de vaak onzichtbare verbondenheid met je ouders en familie waar je niet zomaar uit stapt, en relationele ethiek: de balans van geven en nemen tussen mensen. Wanneer die balans jarenlang scheef staat, bijvoorbeeld omdat je als kind veel gaf en weinig terugkreeg, werkt dat door in je huidige relaties.

Nagy onderscheidde vier lagen waarin je naar iemand kunt kijken: de feiten van je leven, je psychologische binnenwereld, de interacties met anderen en de rechtvaardigheid in relaties. Die laatste laag, wat er tussen mensen klopt of juist scheef is, is het eigene van deze benadering.

De verschillen op een rij

Het onderscheid is niet zwart-wit. Veel therapeuten gebruiken inzichten uit beide richtingen, omdat ze elkaar aanvullen. Toch helpt het om de accenten te kennen als je zoekt wat bij je vraag past.

Kort gezegd: systeemtherapie vraagt vooral wat er nu tussen jullie gebeurt, contextuele therapie vraagt daarnaast waar dat vandaan komt en wat je meedraagt uit eerdere generaties.

• Tijdsdiepte: systeemtherapie kijkt naar het heden, contextuele therapie betrekt ook eerdere generaties
• Centrale begrippen: interactie en communicatie tegenover loyaliteit, vertrouwen en rechtvaardigheid
• Wie er aan tafel zit: systeemtherapie werkt vaak met meerdere gezinsleden, contextuele therapie kan ook met jou alleen
• Richting van het werk: patronen doorbreken tegenover begrijpen wat je meekreeg en daar nieuwe keuzes in maken

Hoe ik hier in mijn praktijk mee werk

Ik werk vanuit de contextuele benadering, met een Master of Arts Contextuele Hulpverlening als achtergrond. Dat betekent dat ik niet alleen naar je klacht kijk, maar ook naar de context eromheen: je familie, je relaties, je geschiedenis en je werk. Inzichten uit het systemisch denken gebruik ik daarbij, omdat wat er nu tussen mensen gebeurt net zo goed telt.

Een belangrijk principe is meerzijdige partijdigheid: ik kies geen kant. Ook als iemand er niet bij is, of als er pijn is aangedaan, probeer ik recht te doen aan ieders verhaal. Dat maakt het mogelijk om hard te kijken naar wat er misging zonder dat iemand wordt weggezet.

Soms werk ik met eenvoudige hulpmiddelen om verhoudingen zichtbaar te maken, bijvoorbeeld door figuurtjes op tafel te zetten. Wat abstract blijft in woorden, wordt dan opeens concreet: wie stond dichtbij, wie ontbrak, wie droeg wat. Wat we gebruiken hangt af van jou; er is geen standaardtraject.

Of dat werkt zoals je hoopt, kan ik niet beloven. Wat ik wel kan doen, is samen met jou onderzoeken wat er speelt en welke ruimte er is om andere keuzes te maken. In een gratis kennismakingsgesprek kijken we of contextuele therapie of coaching bij je vraag past.

Wanneer welke vorm passend kan zijn

Als de spanning vooral tussen jou en je partner of gezinsleden speelt en jullie samen willen werken aan de manier waarop jullie met elkaar omgaan, ligt een systeemgerichte aanpak voor de hand. Speelt er meer, bijvoorbeeld het gevoel dat je iets meedraagt van vroeger dat je in je huidige leven blijft tegenkomen, dan biedt de contextuele benadering vaak meer aanknopingspunten.

Twijfel je? Dat hoeft geen obstakel te zijn. In het kennismakingsgesprek bespreken we je vraag en kijken we samen wat past: contextuele therapie, coaching of een verwijzing naar iemand anders. Er zijn geen wachttijden en je hebt geen verwijzing van je huisarts nodig.